Prazina Journal · Joga i pilates
Rodzaje jogi: style jogi w jednej tabeli i jak wybrać ten dla siebie
Hatha, vinyasa, yin, ashtanga, kundalini, hot joga: rodzaje jogi potrafią przytłoczyć już na etapie grafiku. Praktykuję jogę od ponad 8 lat i wiem, że nazwa stylu mówi mniej, niż się wydaje, a więcej mówi tempo, przebieg zajęć i to, czego potrzebujesz. Niżej zebrałam 12 stylów w jednej tabeli, uczciwie opisałam ich historię i to, co mówią badania, a na końcu podpowiadam, jaki rodzaj jogi wybrać przy stresie, problemach ze snem, bólu pleców, po sześćdziesiątce i w ciąży.
Agnieszka Praga, certyfikowana nauczycielka jogi, uczy Neuro Jogi · Prazina.om
Aktualizacja: · 14 min czytania

Krótko: jakie są rodzaje jogi i od czego zacząć
Style jogi najprościej podzielić na trzy grupy. Spokojne: hatha, joga Iyengara, yin joga, joga regeneracyjna i joga nidra. Dynamiczne: vinyasa, ashtanga i power joga. Szczególne, przy których warto najpierw zapytać o zdrowie: hot joga i Bikram, kundalini z szybkimi technikami oddechu oraz joga w hamaku.
Jeśli zaczynasz, wybierz styl spokojny. Jeśli lubisz się zmęczyć i znasz już podstawy, spróbuj vinyasy. Jeśli głównie chcesz się wyciszyć, sprawdź yin, jogę regeneracyjną albo jogę nidrę. Moim zdaniem ważniejsze od nazwy stylu jest to, czy osoba prowadząca pyta Cię o zdrowie i daje łatwiejsze wersje pozycji.
Skąd tyle stylów jogi: uczciwie o historii
Joga jako filozofia i praktyka medytacyjna ma w Indiach długą historię. Ale zajęcia, które znasz z grafiku, czyli sekwencje pozycji na macie, w dużej mierze ukształtowały się w XX wieku. Historyk Mark Singleton pokazuje, że średniowieczne teksty hatha jogi opisywały stosunkowo niewiele pozycji, a współczesna joga posturalna połączyła dawną tradycję z wpływami indyjskiej i europejskiej kultury fizycznej, w tym gimnastyki (Singleton, 2010).
Ważnym ośrodkiem był Majsur (Mysore) w latach 30. XX wieku, gdzie uczył T. Krishnamacharya. Jego uczniami byli między innymi K. Pattabhi Jois, od którego wywodzi się ashtanga, i B. K. S. Iyengar, twórca jogi Iyengara (Singleton, 2010). Power joga, yin, joga w hamaku czy hot joga to propozycje jeszcze młodsze. Dlatego podchodzę z dystansem do zdań w stylu „ta sekwencja ma pięć tysięcy lat”. To nie odbiera jodze wartości.
Rodzaje jogi w jednej tabeli: tempo, zajęcia, dla kogo i na co uważać
Ta sama nazwa w dwóch miejscach może oznaczać inne zajęcia, więc traktuj tabelę jako mapę, nie regulamin. Przed pierwszymi zajęciami zawsze zapytaj, dla jakiego poziomu są przeznaczone.
| Styl | Tempo i wysiłek | Jak wyglądają zajęcia | Dla kogo | Uważaj, jeśli |
|---|---|---|---|---|
| Hatha | Spokojne, wysiłek niski do umiarkowanego | Pozycje utrzymywane przez kilka oddechów, ćwiczenia oddechowe, relaksacja na koniec | Na start, do nauki podstaw, przy stresie | Nazwa bywa używana bardzo szeroko: zapytaj, czy zajęcia są dla początkujących |
| Vinyasa (flow) | Dynamiczne, wysiłek umiarkowany | Płynne przejścia między pozycjami w rytmie oddechu, sekwencja zmienia się z zajęć na zajęcia | Lubisz ruch i znasz już podstawy | Wracasz do ruchu po przerwie, masz bóle nadgarstków lub barków albo kłopot z równowagą |
| Ashtanga | Dynamiczne, wysiłek umiarkowany do wysokiego | Stała seria pozycji w ustalonej kolejności, ta sama na każdych zajęciach | Lubisz rutynę i wyzwanie, masz dobrą kondycję | Masz świeży uraz, bóle kolan (siady ze skrzyżowanymi nogami, półlotos) albo nadgarstków |
| Joga Iyengara | Wolne, wysiłek niski do umiarkowanego | Precyzyjne ustawienie ciała, dłuższe trzymanie pozycji, dużo pomocy: klocki, paski, koce, krzesło | Lubisz dokładne instrukcje, wracasz po przerwie, masz przewlekły ból pleców (po konsultacji) | Masz jaskrę albo nieuregulowane ciśnienie: zajęcia mogą zawierać pozycje odwrócone |
| Yin joga | Bardzo wolne, wysiłek niski | Kilka pozycji w siadzie i leżeniu, trzymanych po kilka minut | Chcesz zwolnić, dużo trenujesz albo dużo siedzisz | Masz nadmierną ruchomość stawów, świeży uraz albo osteoporozę: skracaj czas, nie dociskaj, a przy osteoporozie omijaj głębokie skłony w przód (Brooke-Wavell i in., 2022) |
| Joga regeneracyjna (restorative) | Bardzo wolne, wysiłek bardzo niski | Kilka pozycji w pełni podpartych wałkami i kocami, prawie bez pracy mięśni | Zmęczenie, stres, powrót do ruchu | Jesteś w późnej ciąży: zamiast leżenia na plecach wybierz pozycje na boku |
| Kundalini | Zmienne, od spokojnego do intensywnego | Ćwiczenia oddechowe, także szybkie, powtarzane ruchy, mantra, medytacja | Ciekawi Cię oddech i medytacja | Jesteś w ciąży, masz choroby serca, nieuregulowane ciśnienie albo skłonność do zawrotów głowy: pomijaj szybki oddech |
| Power joga | Dynamiczne, wysiłek umiarkowany do wysokiego | Siłowa odmiana vinyasy, dużo podporów i pozycji stojących | Szukasz treningu siły i kondycji | Dopiero zaczynasz, masz nadciśnienie albo bóle barków i nadgarstków |
| Hot joga i Bikram | Umiarkowane, ale w podgrzanej sali | Ćwiczenia w podgrzanej sali; Bikram to stała seria w 40,6°C i 40% wilgotności | Zdrowe osoby, które dobrze znoszą upał | Jesteś w ciąży, masz choroby serca, problemy z ciśnieniem albo skłonność do omdleń |
| Joga nidra | Bez ruchu | Prowadzona relaksacja w leżeniu: oddech, skanowanie ciała, wyobrażenia | Stres, wieczór przed snem, dni bez siły na ruch | Masz za sobą trudne przeżycia: ćwicz z prowadzącym i pamiętaj, że w każdej chwili możesz otworzyć oczy |
| Joga w hamaku (aerial) | Umiarkowane | Pozycje z podparciem hamaka zawieszonego pod sufitem, często zwisy głową w dół | Chcesz czegoś nowego i lubisz wysiłek | Masz jaskrę, nadciśnienie, zawroty głowy albo jesteś w ciąży: pozycje głową w dół podnoszą ciśnienie w oku |
| Neurojoga | Spokojne, wysiłek niski do umiarkowanego | Wolny oddech z dłuższym wydechem, łagodne mobilizacje, elementy pilatesu, relaksacja | Stres, napięcie, łagodny start, praca 1:1 | To podejście, a nie tradycyjny styl: zapytaj prowadzącego, z czego czerpie i jakie ma przygotowanie |
Spokojne style jogi: hatha, joga Iyengara, yin joga, joga regeneracyjna i joga nidra
Hatha to dziś najczęściej ogólna nazwa spokojnych zajęć z pozycjami, oddechem i relaksacją. Sama ukończyłam kurs nauczycielski w nurcie Hatha-Vinyasa, więc znam oba tempa od środka. Hatha jest dobrym miejscem do nauki podstaw. Przy przewlekłym bólu dolnej części pleców w badaniu Sherman i współpracowników (2011) 12 tygodni zajęć łagodnej jogi (w nurcie viniyogi) i 12 tygodni stretchingu dały podobną poprawę, a obie formy wypadły lepiej niż poradnik do samodzielnej pracy.
Joga Iyengara ma jedno z lepiej opisanych badań wśród stylów. W badaniu Williams i współpracowników (2009) 90 osób z przewlekłym bólem krzyża losowo przydzielono do 24 tygodni zajęć dwa razy w tygodniu albo do zwykłej opieki medycznej. W grupie jogi bardziej spadły ból i niepełnosprawność, a poprawa w dużej części utrzymała się pół roku później. To jedno badanie, a grupa kontrolna nie ćwiczyła. Przegląd Cochrane z 21 badań pokazał, że w porównaniu z brakiem ćwiczeń joga daje przy przewlekłym bólu krzyża niewielką poprawę, za małą, żeby była wyraźnie odczuwalna, a w porównaniu z innymi ćwiczeniami różnicy praktycznie nie ma (Wieland i in., 2022). Joga wiązała się też z nieco częstszym nasileniem bólu pleców niż brak ćwiczeń, podobnie jak inne ćwiczenia.
Yin joga to pozycje w siadzie i leżeniu, trzymane po kilka minut. W badaniu Hylander i współpracowników (2017) pięciotygodniowy program łączący yin jogę, uważność i elementy psychoedukacji zmniejszał stres i zamartwianie się w porównaniu z listą oczekujących. Uczestnicy byli zdrowi, a program łączył kilka elementów, więc nie wiemy, ile zrobiła sama yin joga. Długie trzymanie pozycji nie oznacza, że trzeba się w nich dociskać.
Joga regeneracyjna to jeszcze mniej wysiłku: ciało leży na wałkach i kocach, a Ty tylko oddychasz. Osobnych dobrych badań tego stylu jest mało, ale praktyki jogi z pozycjami w metaanalizie 42 badań wiązały się z niższym kortyzolem, ciśnieniem i tętnem spoczynkowym (Pascoe i in., 2017). Joga nidra odbywa się w całości w leżeniu i jest prowadzoną relaksacją. Piszę o niej więcej w artykule o jodze przed snem.
Dynamiczne style: vinyasa, ashtanga i power joga
Vinyasa łączy pozycje w płynny ciąg, w którym ruch prowadzi oddech. Ashtanga to stała seria pozycji, co jednym daje spokój rutyny, a innym poczucie presji. Power joga to siłowa odmiana vinyasy. Wszystkie trzy wymagają podporów na dłoniach, więc nadgarstki i barki pracują tu dużo mocniej niż w spokojnej hatha jodze.
Czy dynamiczna joga zastąpi trening kondycyjny? Raczej nie w całości. Przegląd 17 badań pokazał, że większość pozycji i całych sesji jogi to wysiłek lekki, poniżej 3 MET, a do umiarkowanego lub intensywnego dochodzą głównie powitania słońca (Larson-Meyer, 2016). WHO zaleca dorosłym 150–300 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo i ćwiczenia wzmacniające co najmniej 2 dni w tygodniu (Bull i in., 2020). Szybka vinyasa może być częścią tego planu.
Bezpieczeństwo: w metaanalizie 94 badań joga okazała się mniej więcej tak samo bezpieczna jak zwykła opieka i inne ćwiczenia (Cramer i in., 2015), a w badaniach obserwacyjnych urazy były najczęściej łagodne, głównie naciągnięcia i skręcenia (Cramer i in., 2018). Ryzyko rośnie, gdy na pierwszych zajęciach próbujesz nadążyć za grupą.
Hot joga, Bikram i joga w hamaku: kiedy najpierw zapytać o zdrowie
Hot joga to ćwiczenia w podgrzanej sali. Bikram jest jej najbardziej znaną odmianą: stała seria pozycji w temperaturze 40,6°C i wilgotności 40%. Przegląd Hewett i współpracowników (2015) opisał poprawę siły nóg, zakresu ruchu i równowagi u zdrowych dorosłych, ale podkreślił, że brakuje dużych, dobrze zaprojektowanych badań z losowym przydziałem.
Ciepło ma swoją cenę. W ankiecie wśród 157 osób ćwiczących hot jogę nieco ponad połowa zgłosiła jakąś niepożądaną reakcję podczas zajęć, najczęściej zawroty głowy, uczucie pustki w głowie, nudności i odwodnienie (Mace i Eggleston, 2016). To mała ankieta internetowa, nie badanie kliniczne, ale sygnał jest wyraźny. Amerykańskie Kolegium Położników i Ginekologów odradza hot jogę i hot pilates w ciąży, bo grożą przegrzaniem (ACOG, 2024). Przy chorobach serca, problemach z ciśnieniem albo skłonności do omdleń porozmawiaj najpierw z lekarzem. W cieple łatwiej też przesadzić z rozciąganiem.
Joga w hamaku to zabawa i wysiłek, ale zawiera wiele pozycji głową w dół. W małym badaniu cztery pozycje jogi z głową w dół lub nogami w górze szybko podnosiły ciśnienie w oku u osób z jaskrą i bez niej (Jasien i in., 2015). Jeśli masz jaskrę, powiedz o tym przed zajęciami.
Kundalini joga: oddech, mantra i co naprawdę wiadomo
Kundalini to zajęcia z dużą ilością pracy z oddechem, powtarzanymi ruchami, mantrą i medytacją. Opisy mówią często o energii i czakrach. To język tradycji, a nie coś, co da się zmierzyć, więc nie traktuję go jako obietnicy zdrowotnej.
Co wiadomo z badań? W badaniu Simon i współpracowników (2021) 226 osób z zespołem lęku uogólnionego przez 12 tygodni ćwiczyło kundalini jogę, chodziło na terapię poznawczo-behawioralną albo na zajęcia edukacyjne o stresie. Poprawę miało 54% osób w grupie jogi, 33% w grupie edukacji i 71% w grupie terapii. Joga nie okazała się tak skuteczna jak terapia i autorzy piszą, że to terapia powinna pozostać pierwszym wyborem. Jeden z autorów jest instruktorem kundalini, co warto mieć na uwadze.
Uważaj na szybkie, forsowne techniki oddechu. W przeglądzie opisów powikłań po jodze obok stania na głowie, stania na barkach i lotosu pojawiały się właśnie forsowne techniki oddechowe (Cramer i in., 2013). Jeśli zakręci Ci się w głowie, wróć do spokojnego oddechu nosem.
Hatha czy vinyasa? Co różni vinyasę od ashtangi, jogi Iyengara i hathy
To jedno z najczęstszych pytań o style jogi. Hatha czy vinyasa? Jeśli dopiero zaczynasz, hatha. Joga dla początkujących: jaki styl jeszcze? Joga Iyengara, bo daje dużo pomocy i czasu na naukę. Jeśli znasz podstawy i lubisz ruch, vinyasa. Cztery najpopularniejsze style porównałam w tabeli.
| Hatha | Vinyasa | Ashtanga | Joga Iyengara | |
|---|---|---|---|---|
| Sekwencja | Różna, zależy od prowadzącego | Różna, płynny ciąg pozycji | Stała seria, zawsze ta sama | Różna, z naciskiem na ustawienie |
| Tempo | Spokojne | Dynamiczne | Dynamiczne, wymagające | Wolne, z dłuższym trzymaniem |
| Oddech | Kilka oddechów w pozycji, osobne ćwiczenia oddechowe | Jeden ruch na wdech lub wydech | Ruch zsynchronizowany z oddechem w stałym rytmie | Spokojny, uwaga głównie na ustawienie ciała |
| Pomoce | Czasem klocek i pasek | Rzadko | Rzadko | Dużo: klocki, paski, koce, krzesło, ściana |
| Na pierwsze zajęcia | Tak | Raczej po kilku zajęciach podstaw | Raczej nie | Tak, jeśli lubisz dokładne instrukcje |
Jaki rodzaj jogi wybrać: przewodnik według celu
- Stres i napięcie: hatha, yin joga, joga regeneracyjna, joga nidra albo neurojoga. Liczy się spokojne tempo i dłuższy wydech, a nie konkretna nazwa.
- Sen: spokojny styl wieczorem albo joga nidra w łóżku. W metaanalizie 19 badań joga poprawiała jakość snu u kobiet z problemami ze snem, ale efekt na nasilenie bezsenności był niepewny (Wang i in., 2020).
- Ból pleców: łagodna hatha albo joga Iyengara z pomocami, w zakresie bez bólu. Joga działa tu podobnie jak inne ćwiczenia (Wieland i in., 2022), więc wybierz to, co lubisz. Przy bólu promieniującym, drętwieniu albo po urazie zacznij od lekarza lub fizjoterapeuty.
- Kondycja i siła: vinyasa, ashtanga albo power joga, najlepiej obok marszu, roweru lub pływania, bo większość jogi to wysiłek lekki (Larson-Meyer, 2016).
- Rodzaje jogi dla początkujących: hatha, joga Iyengara albo zajęcia opisane jako „dla początkujących”. Pierwszą praktykę krok po kroku znajdziesz w osobnym artykule.
- Po 60. roku życia: łagodna hatha, joga Iyengara z krzesłem albo joga na krześle. Joga u osób po sześćdziesiątce poprawiała równowagę w małym, a sprawność ruchową w umiarkowanym stopniu (Youkhana i in., 2016).
- W ciąży: najpierw porozmawiaj z lekarzem lub położną i wybierz zajęcia prenatalne. Odpuść hot jogę (ACOG, 2024), a w późniejszej ciąży nie leż płasko na plecach dłużej niż kilka minut (NHS).
Neurojoga: czym różni się od stylów z tabeli
Neurojoga nie jest kolejną szkołą z jedną sekwencją. To łagodne podejście, w którym ruch dobieram pod kątem układu nerwowego: wolny oddech z dłuższym wydechem, spokojne mobilizacje kręgosłupa, karku i barków, elementy pilatesu, które dają ciału oparcie, oraz relaksacja. Wolne oddychanie, około 6 oddechów na minutę, zwiększa zmienność rytmu serca w trakcie ćwiczenia i krótko po nim (Laborde i in., 2022). Szczegółowo opisuję ją w osobnym artykule.
Jak rozpoznać dobre zajęcia jogi: sygnały ostrzegawcze
Styl to jedno, osoba prowadząca to drugie. Poszukaj innych zajęć, jeśli:
- nikt nie pyta Cię przed zajęciami o urazy, ciążę ani choroby,
- słyszysz obietnice, że joga „leczy” kręgosłup, depresję albo „oczyszcza z toksyn”,
- prowadzący dociska Cię w pozycji bez pytania o zgodę,
- zachęca, żeby „przetrwać” ból, zawroty głowy albo duszność,
- na pierwszych zajęciach namawia do stania na głowie albo forsownego oddechu,
- w hot jodze nie wolno wyjść z sali ani napić się wody, kiedy tego potrzebujesz.
Kiedy joga to za mało: lekarz, fizjoterapeuta lub psychoterapeuta
Każdy styl jogi to ruch, który może wspierać zdrowie, ale nie zastępuje leczenia. Przy nagłym bólu w klatce piersiowej, duszności albo omdleniu dzwoń pod 112. Jeśli pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, dzwoń pod 112, na bezpłatny telefon wsparcia dla dorosłych 116 123 albo do całodobowego Centrum Wsparcia: 800 70 2222. Zanim zaczniesz, porozmawiaj z lekarzem lub fizjoterapeutą, jeśli jesteś w ciąży, masz świeży uraz lub operację, osteoporozę, jaskrę, nieuregulowane ciśnienie, zawroty głowy albo częste upadki. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli:
- ból pleców pojawił się po poważnym wypadku: dzwoń pod 112 albo jedź na SOR,
- ból pleców pojawił się po upadku, narasta, budzi Cię w nocy albo chudniesz bez powodu,
- ból promieniuje do ręki lub nogi, czujesz drętwienie, mrowienie albo osłabienie,
- pojawiły się problemy z oddawaniem moczu lub stolca albo drętwienie w okolicy krocza: dzwoń pod 112 albo jedź na SOR,
- po zajęciach w upale masz silny ból głowy, wymioty albo nie możesz dojść do siebie, a przy splątaniu lub utracie przytomności dzwoń pod 112,
- w ciąży czujesz ból, krwawienie albo zawroty głowy: przerwij ćwiczenia i skontaktuj się z lekarzem lub położną,
- stres, lęk albo obniżony nastrój trwają od tygodni i utrudniają Ci życie: wtedy dobrym krokiem jest psychoterapeuta lub lekarz.
Ćwicz z Agnieszką Pragą: Neuro Joga 1:1 i warsztaty
Praktykuję jogę od ponad 8 lat. Ukończyłam 200-godzinny kurs nauczycielski Hatha-Vinyasa w The Peaceful Warriors w Canggu na Bali (2020) oraz 80-godzinne szkolenie „Functional Neurology for Yoga” (2022) prowadzone przez fizjoterapeutkę Celest Pereirę i Adell Bridges. W 2026 roku ukończyłam dwa poziomy kursu instruktora pilatesu na macie. Nie jestem lekarką ani fizjoterapeutką, dlatego przy bólu i chorobach zawsze odsyłam najpierw do specjalisty.
Na Neuro Jodze 1:1, u Ciebie w domu lub w biurze, w Warszawie i w całej Polsce, albo online, dobieram tempo i ćwiczenia do Twojego ciała i tego, co Cię obciąża. Dla firm prowadzę warsztaty regulacji układu nerwowego. Pierwsza rozmowa trwa 20 minut i jest bezpłatna.
Najczęstsze pytania
01Jakie są rodzaje jogi?
Najpopularniejsze rodzaje jogi to style spokojne: hatha, joga Iyengara, yin joga, joga regeneracyjna i joga nidra, oraz dynamiczne: vinyasa, ashtanga i power joga. Osobną grupę tworzą hot joga i Bikram, kundalini z szybkimi technikami oddechu oraz joga w hamaku. Większość stylów, które znasz z grafików, ukształtowała się w XX wieku.
02Jaki rodzaj jogi wybrać?
Wybierz według celu. Na stres i sen sprawdzą się style spokojne, takie jak hatha, yin, joga regeneracyjna albo joga nidra. Na kondycję vinyasa, ashtanga lub power joga. Przy bólu pleców łagodna hatha albo joga Iyengara z pomocami. Agnieszka Praga, nauczycielka Neuro Jogi po 200-godzinnym kursie Hatha-Vinyasa, radzi zaczynać od spokojnego stylu i dać mu co najmniej trzy zajęcia.
03Co różni vinyasę od ashtangi, jogi Iyengara i hathy?
Vinyasa to płynny ciąg pozycji w rytmie oddechu, za każdym razem inny. Ashtanga to stała, wymagająca seria pozycji w tej samej kolejności. Joga Iyengara jest wolna, skupia się na precyzyjnym ustawieniu ciała i używa wielu pomocy, takich jak klocki, paski i krzesło. Hatha to ogólna nazwa spokojnych zajęć z pozycjami trzymanymi przez kilka oddechów.
04Hatha czy vinyasa: co lepsze na początek?
Na początek zwykle lepsza jest hatha, bo jest wolniejsza i daje czas na naukę pozycji i oddechu. Vinyasa jest dynamiczna i wymaga więcej siły w nadgarstkach i barkach, więc warto do niej przejść po kilku zajęciach podstaw. Jeśli lubisz ruch i jesteś aktywna lub aktywny, możesz szukać vinyasy opisanej jako „dla początkujących”.
05Co to jest yin joga?
Yin joga to bardzo spokojny styl, w którym kilka pozycji w siadzie i leżeniu utrzymuje się po kilka minut. W jednym badaniu z udziałem zdrowych osób pięciotygodniowy program łączący yin jogę, uważność i psychoedukację zmniejszał stres i zamartwianie się w porównaniu z listą oczekujących (Hylander i in., 2017). Długie trzymanie nie oznacza dociskania: przy nadmiernej ruchomości stawów, świeżym urazie albo osteoporozie skracaj czas i zosta ń w łagodnym zakresie.
06Czy hot joga jest bezpieczna?
Dobrych badań jest mało. W ankiecie wśród 157 osób ćwiczących hot jogę ponad połowa zgłosiła niepożądane reakcje podczas zajęć, najczęściej zawroty głowy, nudności i odwodnienie (Mace i Eggleston, 2016). ACOG odradza hot jogę w ciąży. Przy chorobach serca, problemach z ciśnieniem albo skłonności do omdleń porozmawiaj najpierw z lekarzem, pij wodę i wychodź z sali, gdy źle się czujesz.
07Co to jest kundalini joga?
Kundalini to styl, który łączy ćwiczenia oddechowe, także szybkie, powtarzane ruchy, mantrę i medytację. W badaniu z udziałem 226 osób z zespołem lęku uogólnionego kundalini joga pomagała bardziej niż edukacja o stresie, ale nie okazała się tak skuteczna jak terapia poznawczo-behawioralna, która według autorów powinna pozostać pierwszym wyborem (Simon i in., 2021). Przy zawrotach głowy pomijaj szybki oddech.
08Czym różni się yin joga od jogi regeneracyjnej?
W yin jodze pozycje w siadzie i leżeniu trzyma się po kilka minut w łagodnym rozciąganiu. W jodze regeneracyjnej ciało leży w pełni podparte wałkami i kocami, prawie bez rozciągania i pracy mięśni. Oba style są spokojne, ale przy osteoporozie, nadmiernej ruchomości stawów albo świeżym urazie w yin jodze trzeba skracać czas i omijać głębokie skłony, a w późnej ciąży w obu stylach lepiej wybierać pozycje na boku zamiast leżenia na plecach.
Ten tekst ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza, psychologa ani psychoterapeuty. Przy silnych lub długotrwałych objawach skonsultuj się ze specjalistą.
Źródła
- Singleton M. (2010). Yoga Body: The Origins of Modern Posture Practice. Oxford University Press. doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195395358.001.0001
- Brooke-Wavell K. i in. (2022). Strong, steady and straight: UK consensus statement on physical activity and exercise for osteoporosis. British Journal of Sports Medicine, 56(15), 837–846. doi.org/10.1136/bjsports-2021-104634
- Sherman K. J. i in. (2011). A Randomized Trial Comparing Yoga, Stretching, and a Self-care Book for Chronic Low Back Pain. Archives of Internal Medicine, 171(22), 2019–2026. doi.org/10.1001/archinternmed.2011.524
- Williams K. i in. (2009). Evaluation of the Effectiveness and Efficacy of Iyengar Yoga Therapy on Chronic Low Back Pain. Spine, 34(19), 2066–2076. doi.org/10.1097/BRS.0b013e3181b315cc
- Wieland L. S. i in. (2022). Yoga for chronic non-specific low back pain. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2022(11), CD010671. doi.org/10.1002/14651858.CD010671.pub3
- Hylander F., Johansson M., Daukantaitė D., Ruggeri K. (2017). Yin yoga and mindfulness: a five week randomized controlled study evaluating the effects of the YOMI program on stress and worry. Anxiety, Stress, & Coping, 30(4), 365–378. doi.org/10.1080/10615806.2017.1301189
- Pascoe M. C., Thompson D. R., Ski C. F. (2017). Yoga, mindfulness-based stress reduction and stress-related physiological measures: A meta-analysis. Psychoneuroendocrinology, 86, 152–168. doi.org/10.1016/j.psyneuen.2017.08.008
- Larson-Meyer D. E. (2016). A Systematic Review of the Energy Cost and Metabolic Intensity of Yoga. Medicine & Science in Sports & Exercise, 48(8), 1558–1569. doi.org/10.1249/MSS.0000000000000922
- Bull F. C. i in. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. British Journal of Sports Medicine, 54(24), 1451–1462. doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955
- Cramer H. i in. (2015). The Safety of Yoga: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. American Journal of Epidemiology, 182(4), 281–293. doi.org/10.1093/aje/kwv071
- Cramer H., Ostermann T., Dobos G. (2018). Injuries and other adverse events associated with yoga practice: A systematic review of epidemiological studies. Journal of Science and Medicine in Sport, 21(2), 147–154. doi.org/10.1016/j.jsams.2017.08.026
- Hewett Z. L., Cheema B. S., Pumpa K. L., Smith C. A. (2015). The Effects of Bikram Yoga on Health: Critical Review and Clinical Trial Recommendations. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2015, 428427. doi.org/10.1155/2015/428427
- Mace C., Eggleston B. (2016). Self-Reported Benefits and Adverse Outcomes of Hot Yoga Participation. International Journal of Yoga Therapy, 26(1), 49–53. doi.org/10.17761/1531-2054-26.1.49
- American College of Obstetricians and Gynecologists (2024). Exercise During Pregnancy. FAQ dla pacjentek, aktualizacja: wrzesień 2024. www.acog.org/womens-health/faqs/exercise-during-pregnancy
- Jasien J. V. i in. (2015). Intraocular Pressure Rise in Subjects with and without Glaucoma during Four Common Yoga Positions. PLOS ONE, 10(12), e0144505. doi.org/10.1371/journal.pone.0144505
- Simon N. M. i in. (2021). Efficacy of Yoga vs Cognitive Behavioral Therapy vs Stress Education for the Treatment of Generalized Anxiety Disorder: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 78(1), 13–20. doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2020.2496
- Cramer H., Krucoff C., Dobos G. (2013). Adverse events associated with yoga: a systematic review of published case reports and case series. PLoS ONE, 8(10), e75515. doi.org/10.1371/journal.pone.0075515
- Wang W.-L. i in. (2020). The effect of yoga on sleep quality and insomnia in women with sleep problems: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry, 20, 195. doi.org/10.1186/s12888-020-02566-4
- Youkhana S. i in. (2016). Yoga-based exercise improves balance and mobility in people aged 60 and over: a systematic review and meta-analysis. Age and Ageing. doi.org/10.1093/ageing/afv175
- NHS (2026). Exercise in pregnancy. National Health Service, Wielka Brytania. www.nhs.uk/pregnancy/keeping-well/exercise/
- Laborde S. i in. (2022). Effects of voluntary slow breathing on heart rate and heart rate variability: A systematic review and a meta-analysis. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 138, 104711. doi.org/10.1016/j.neubiorev.2022.104711